تابلو برق کارگاهی موقت چیست؟ بررسی تجهیزات، کاربرد، تعداد پریز و قیمت

تابلو برق کارگاهی موقت یکی از تجهیزات ضروری در پروژه‌های ساختمانی، عمرانی و کارگاه‌هایی است که برای تأمین و توزیع برق مصرف‌کننده‌های مختلف به یک سیستم برق‌رسانی موقت نیاز دارند. ابزارهای برقی، دستگاه‌های جوشکاری، دریل، فرز، کمپرسور، بالابر، تجهیزات روشنایی و بسیاری از تجهیزات کارگاهی از طریق این تابلوها برق مورد نیاز خود را دریافت می‌کنند.

تابلو برق کارگاهی موقت علاوه بر توزیع برق، نقش مهمی در حفاظت از تجهیزات و افراد در برابر اضافه‌بار، اتصال کوتاه و جریان نشتی دارد. به همین دلیل انتخاب یک تابلو مناسب صرفاً بر اساس تعداد پریز یا قیمت آن انجام نمی‌شود و عواملی مانند جریان ورودی، نوع مصرف‌کننده‌ها، تک‌فاز یا سه‌فاز بودن برق، درجه حفاظت بدنه، تجهیزات حفاظتی و شرایط محیط نصب باید در نظر گرفته شوند.

در این مقاله قصد داریم به‌صورت کامل بررسی کنیم که تابلو برق کارگاهی موقت چیست، چه تجهیزاتی دارد، در چه مکان‌هایی استفاده می‌شود، چند پریز تک‌فاز و سه‌فاز برای آن مناسب است، آیا امکان نصب آن در فضای باز وجود دارد و هنگام خرید باید به چه نکاتی توجه کرد.

تابلو برق کارگاهی موقت چیست؟

تابلو برق کارگاهی موقت یک تابلو توزیع برق است که برای تأمین و توزیع برق مورد نیاز تجهیزات و ابزارهای یک کارگاه در طول مدت اجرای پروژه طراحی می‌شود.

برخلاف تابلوهای برق دائمی ساختمان که معمولاً برای یک محل ثابت طراحی می‌شوند، تابلو برق موقت کارگاهی باید قابلیت استفاده در شرایط متغیر کارگاه و در بسیاری از پروژه‌ها امکان جابه‌جایی داشته باشد.

این تابلو معمولاً دارای یک ورودی برق و چندین خروجی برای اتصال مصرف‌کننده‌های تک‌فاز و سه‌فاز است. بسته به طراحی تابلو، تجهیزات حفاظتی مانند کلید اصلی، فیوز مینیاتوری، کلید محافظ جان، کلیدهای حفاظتی سه‌فاز، شینه ارت و نول و پریزهای صنعتی نیز داخل آن قرار می‌گیرند.

از تابلو برق کارگاهی در چه جاهایی استفاده می شود؟

تابلو برق کارگاهی موقت در هر پروژه‌ای که نیاز به توزیع موقت و ایمن برق وجود داشته باشد، قابل استفاده است. مهم‌ترین کاربردهای آن عبارت‌اند از:

۱. پروژه‌های ساختمانی

یکی از اصلی‌ترین محل‌های استفاده از تابلو برق کارگاهی، پروژه‌های ساختمانی است. در مراحل مختلف ساخت ساختمان، تجهیزات و ابزارهای برقی متعددی به برق نیاز دارند.

برای مثال:

• دستگاه جوش
• دریل و بتن‌کن
• فرز
• دستگاه برش
• کمپرسور
• بالابر ساختمانی
• تجهیزات روشنایی
• ابزارهای برقی دستی
• تجهیزات کارگاهی

در چنین پروژه‌هایی می‌توان با استفاده از چند تابلو، برق را از منبع اصلی به نقاط مختلف ساختمان توزیع کرد.

۲. کارگاه‌های عمرانی

در پروژه‌های عمرانی مانند راه‌سازی، پل‌سازی، تونل‌سازی و پروژه‌های زیرساختی نیز استفاده از سیستم توزیع برق موقت بسیار رایج است.

۳. کارگاه‌های صنعتی

در بعضی پروژه‌های صنعتی که هنوز برق دائمی راه‌اندازی نشده است، می‌توان از تابلو برق کارگاهی برای تغذیه موقت تجهیزات استفاده کرد.

۴. پروژه‌های بازسازی و تعمیرات

در ساختمان‌هایی که سیستم برق موجود برای اجرای عملیات تعمیراتی کافی نیست، تابلو موقت می‌تواند برق ابزارهای مورد نیاز را تأمین کند.

۵. پروژه‌هایی با برق موقت

هر زمان که یک پروژه برای مدت مشخصی به برق نیاز داشته باشد و سیستم دائمی هنوز اجرا نشده باشد، استفاده از تابلو برق موقت می‌تواند راهکار مناسبی باشد.

تابلو برق کارگاهی شامل چه تجهیزاتی است؟

تجهیزات داخل تابلو برق کارگاهی بر اساس ظرفیت تابلو، نوع برق ورودی، تعداد خروجی‌ها و نوع مصرف‌کننده‌ها انتخاب می‌شوند. بنابراین همه تابلوها الزاماً ترکیب یکسانی ندارند. ||||بیشتر بخوانید: تجهیزات تابلو برق صنعتی 

مهم‌ترین تجهیزات مورد استفاده عبارت‌اند از:

کلید اصلی

کلید اصلی برای قطع و وصل برق ورودی تابلو استفاده می‌شود و باید متناسب با جریان نامی تابلو انتخاب شود. در تابلوهای بزرگ‌تر ممکن است از تجهیزاتی مانند MCCB استفاده شود، در حالی که در تابلوهای کوچک‌تر می‌توان از کلیدهای مناسب با ظرفیت پایین‌تر استفاده کرد.

فیوز مینیاتوری MCB

فیوزهای مینیاتوری برای حفاظت مدارهای خروجی در برابر اضافه‌بار و اتصال کوتاه مورد استفاده قرار می‌گیرند.

برای مثال می‌توان خروجی‌های مختلف تابلو را به مدارهای جداگانه تقسیم کرد تا در صورت بروز مشکل در یک مدار، تمام کارگاه بدون برق نماند.

کلید محافظ جان RCD

کلید محافظ جان یکی از تجهیزات مهم حفاظتی در سیستم‌های موقت است؛ زیرا محیط کارگاه ممکن است با رطوبت، ابزارهای قابل حمل و کابل‌های متحرک همراه باشد.

در انتخاب RCD باید نوع، جریان نامی و حساسیت آن بر اساس طراحی مدار و مقررات مربوطه مشخص شود. برای مدارهای پریز و حفاظت افراد، در بسیاری از کاربردها حفاظت ۳۰ میلی‌آمپر مورد استفاده قرار می‌گیرد، اما انتخاب نهایی باید با توجه به طراحی و الزامات پروژه انجام شود.

شینه نول و ارت

شینه‌بندی صحیح نول و ارت یکی از بخش‌های مهم تابلو است. پریزهای مورد استفاده در سیم‌کشی موقت کارگاه باید ارت‌دار باشند و سیستم ارت نیز باید به‌صورت مطمئن اجرا شود.

پریزهای تک‌فاز

برای اتصال ابزارها و تجهیزات تک‌فاز مانند دریل، فرز و برخی تجهیزات روشنایی استفاده می‌شوند.

پریزهای سه‌فاز

برای اتصال تجهیزات و ماشین‌آلات سه‌فاز مانند برخی دستگاه‌های صنعتی، موتورهای سه‌فاز و تجهیزات کارگاهی استفاده می‌شوند.

چراغ سیگنال

در برخی تابلوها برای نمایش وضعیت وجود برق یا فازها از چراغ‌های سیگنال استفاده می‌شود.

بدنه تابلو

بدنه باید متناسب با شرایط محیطی، میزان ضربه، گردوغبار، رطوبت و روش نصب انتخاب شود. در تابلوهای مورد استفاده در محیط‌های سخت، انتخاب بدنه مناسب و درجه حفاظت کافی اهمیت زیادی دارد.

در تابلو برق کارگاهی چند پریز تک فاز و سه فاز نصب می گردد؟

یکی از سؤالات پرتکرار هنگام سفارش تابلو برق کارگاهی موقت این است که چند پریز تک‌فاز و سه‌فاز باید روی تابلو قرار بگیرد.

برای این سؤال یک عدد ثابت و عمومی وجود ندارد.

تعداد پریزها باید بر اساس موارد زیر مشخص شود:

• تعداد تجهیزات برقی
• توان مصرفی دستگاه‌ها
• تعداد کاربران
• جریان مورد نیاز هر مصرف‌کننده
• نوع برق ورودی
• ظرفیت کل تابلو
• تعداد مدارهای خروجی
• میزان هم‌زمانی مصرف تجهیزات
• محدودیت‌های کابل و کلید حفاظتی

برای مثال یک کارگاه کوچک ممکن است به چند خروجی تک‌فاز و یک یا دو خروجی سه‌فاز نیاز داشته باشد، در حالی که یک پروژه ساختمانی بزرگ به تعداد بیشتری خروجی نیاز دارد.

نکته مهم این است که افزایش تعداد پریز بدون محاسبه ظرفیت تابلو کار درستی نیست. اگر مجموع بار مصرفی از ظرفیت مدار یا تجهیزات حفاظتی بیشتر شود، احتمال اضافه‌بار و قطع مکرر مدار افزایش پیدا می‌کند.

بنابراین تعداد پریزها باید در مرحله طراحی و بر اساس بار واقعی پروژه تعیین شود.

آیا تابلو برق کارگاهی موقت را می‌توان در فضای باز و بسته نصب کرد؟

بله، اما تابلو باید متناسب با محل نصب انتخاب شود.

تابلو برق کارگاهی را می‌توان در فضای داخلی یا خارجی استفاده کرد، به شرط اینکه بدنه و درجه حفاظت آن برای شرایط محیطی مورد نظر مناسب باشد.

تابلو برق کارگاهی در فضای باز

در فضای باز تابلو در معرض عوامل مختلفی مانند:

• باران
• گردوغبار
• تابش خورشید
• رطوبت
• ضربه
• گل‌ولای
• تغییرات دما

قرار می‌گیرد.

به همین دلیل باید درجه حفاظت IP، جنس بدنه، نحوه ورود کابل‌ها، آب‌بندی درب و محل نصب به‌درستی انتخاب شود.

در مقررات ایمنی مربوط به کابل‌کشی موقت نیز تأکید شده که تابلو برق موقت باید دارای محفظه مناسب و درپوش قفل‌دار باشد و تجهیزات مورد استفاده در کارگاه به سیستم اتصال زمین مطمئن متصل شوند.

تابلو برق کارگاهی در فضای بسته

در فضای بسته معمولاً شرایط محیطی کنترل‌شده‌تر است؛ بااین‌حال اگر محیط دارای گردوغبار، رطوبت، بخار، مواد خورنده یا احتمال ضربه باشد، باید تابلو متناسب با همان شرایط انتخاب شود.

نقشه تابلو برق موقت کارگاهی چگونه طراحی می‌شود؟

نقشه تابلو برق موقت کارگاهی باید قبل از ساخت تابلو و بر اساس نیاز واقعی پروژه تهیه شود.

در این نقشه معمولاً مواردی مانند موارد زیر مشخص می‌شوند:

• برق ورودی تابلو
• کلید اصلی
• تجهیزات حفاظتی
• مدارهای خروجی
• پریزهای تک‌فاز
• پریزهای سه‌فاز
• شینه نول
• شینه ارت
• سایز کابل‌ها
• مشخصات فیوزها
• نحوه توزیع بار
• سیستم اتصال زمین
• مشخصات تجهیزات حفاظتی

یکی از مهم‌ترین نکات در طراحی، جلوگیری از بارگذاری نامتعادل در سیستم سه‌فاز است.

به همین دلیل ابتدا باید مصرف‌کننده‌های پروژه شناسایی و سپس ظرفیت کل تابلو و تجهیزات حفاظتی انتخاب شود.

تابلو برق موقت کارگاهی ساختمان (سوکت باکس)

تابلو برق موقت کارگاهی ساختمان که در بسیاری از پروژه‌ها با عنوان سوکت باکس نیز شناخته می‌شود، برای توزیع برق در نقاط مختلف کارگاه ساختمانی کاربرد دارد.

سوکت باکس معمولاً ابعاد جمع‌وجورتری نسبت به تابلوهای توزیع بزرگ دارد و می‌تواند دارای پریزهای تک‌فاز و سه‌فاز، کلیدهای حفاظتی و تجهیزات لازم برای توزیع برق باشد. استفاده از سوکت باکس باعث می‌شود به‌جای ایجاد اتصالات موقت و پراکنده، برق از یک نقطه مشخص و دارای حفاظت مناسب در اختیار ابزارها قرار گیرد.

در کارگاه ساختمانی، سوکت باکس می‌تواند در طبقات مختلف، محل اجرای عملیات ساختمانی یا نقاطی که نیاز به برق موقت دارند نصب شود.

مزایای استفاده از سوکت باکس

• دسترسی راحت‌تر به برق
• کاهش کابل‌کشی‌های پراکنده
• امکان استفاده از چند خروجی
• افزایش نظم سیستم برق موقت
• امکان حفاظت جداگانه مدارها
• قابلیت استفاده از پریزهای صنعتی
• مناسب برای پروژه‌های ساختمانی و عمرانی

البته سوکت باکس باید بر اساس نوع مصرف، ظرفیت مدار، شرایط محیطی و تجهیزات حفاظتی مناسب انتخاب شود.

ویژگی‌های یک تابلو برق کارگاهی موقت استاندارد

هنگام انتخاب تابلو برق کارگاهی نباید فقط به تعداد پریزها یا ظاهر تابلو توجه کرد. یک تابلو مناسب باید از نظر طراحی الکتریکی، مکانیکی و ایمنی متناسب با کاربرد خود باشد.

مهم‌ترین ویژگی‌ها عبارت‌اند از:

۱. ظرفیت مناسب

جریان نامی تابلو باید با مجموع بارهای مورد انتظار هماهنگ باشد.

۲. حفاظت در برابر اضافه‌بار و اتصال کوتاه

مدارهای ورودی و خروجی باید با تجهیزات حفاظتی مناسب محافظت شوند.

۳. حفاظت در برابر جریان نشتی

استفاده صحیح از RCD یا تجهیزات حفاظتی مناسب می‌تواند نقش مهمی در کاهش خطر برق‌گرفتگی داشته باشد.

۴. سیستم ارت مناسب

بدنه فلزی و پریزهای ارت‌دار باید مطابق طراحی سیستم اتصال زمین به‌درستی به ارت متصل شوند.

۵. بدنه مقاوم

بدنه تابلو باید در برابر شرایط محیطی و ضربه‌های احتمالی کارگاه مقاومت مناسبی داشته باشد.

۶. درجه حفاظت IP مناسب

مقدار IP باید با محل نصب انتخاب شود. برای محیط‌های بیرونی یا دارای رطوبت و گردوغبار، انتخاب درجه حفاظت مناسب اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

۷. درب مناسب و قفل‌شونده

تابلوهای موقت کارگاهی باید به‌گونه‌ای طراحی شوند که افراد غیرمجاز یا افراد فاقد صلاحیت نتوانند به قسمت‌های خطرناک آن دسترسی پیدا کنند.

۸. برچسب‌گذاری مدارها

هر خروجی بهتر است به‌صورت واضح مشخص شود تا اپراتور بداند هر کلید مربوط به کدام مدار است.

قیمت تابلو تجهیز کارگاه ساختمان

قیمت تابلو تجهیز کارگاه ساختمان عدد ثابتی نیست و با توجه به مشخصات فنی تابلو تغییر می‌کند.

مهم‌ترین عوامل مؤثر بر قیمت عبارت‌اند از:

بنابراین اعلام قیمت دقیق بدون دانستن مشخصات پروژه ممکن است باعث انتخاب تابلوی نامتناسب شود.

برای دریافت قیمت واقعی، بهتر است مشخصات زیر هنگام استعلام اعلام شود:

نوع برق ورودی + جریان مورد نیاز + تعداد پریز تک‌فاز + تعداد پریز سه‌فاز + محل نصب + نوع مصرف‌کننده‌ها + درجه حفاظت مورد نیاز

چه عواملی قیمت تابلو برق کارگاهی موقت را افزایش یا کاهش می‌دهد؟

اگر هدف شما خرید اقتصادی است، حذف تجهیزات حفاظتی گزینه مناسبی برای کاهش هزینه نیست.

راه درست برای کنترل قیمت، طراحی تابلو متناسب با نیاز واقعی پروژه است. برای مثال اگر کارگاه فقط به چند خروجی محدود نیاز دارد، ساخت تابلو بسیار بزرگ باعث افزایش هزینه بدون ایجاد مزیت واقعی می‌شود.

از طرف دیگر، انتخاب یک تابلو بسیار کوچک برای پروژه‌ای با مصرف بالا می‌تواند باعث اضافه‌بار، قطع مکرر مدارها و حتی آسیب به تجهیزات شود. بنابراین بهترین انتخاب، تابلو برق کارگاهی سفارشی و متناسب با بار پروژه است.

خرید تابلو تجهیز کارگاهی یا موقت؛ به چه نکاتی توجه کنیم؟

هنگام خرید تابلو تجهیز کارگاهی یا موقت بهتر است قبل از مقایسه قیمت، مشخصات فنی چند تابلو را با یکدیگر مقایسه کنید.

۱. ابتدا بارهای مصرفی را مشخص کنید

لیستی از دستگاه‌ها و ابزارهای برقی تهیه کنید و توان و جریان تقریبی آنها را مشخص کنید.

۲. تک‌فاز یا سه‌فاز بودن تجهیزات را مشخص کنید

اگر تعدادی از دستگاه‌ها سه‌فاز هستند، تابلو باید خروجی‌های سه‌فاز مناسب داشته باشد.

۳. تعداد پریزها را مشخص کنید

تعداد پریزها باید بر اساس نیاز واقعی کارگاه تعیین شود.

۴. محل نصب را اعلام کنید

اگر تابلو در فضای باز نصب می‌شود، شرایط محیطی باید در طراحی لحاظ شود.

۵. تجهیزات حفاظتی را بررسی کنید

وجود کلیدهای حفاظتی مناسب، RCD و سایر تجهیزات مورد نیاز باید بررسی شود.

۶. کیفیت بدنه و اتصالات را بررسی کنید

تابلو کارگاهی در محیطی خشن استفاده می‌شود و کیفیت بدنه، قفل، لولا، گلندها، ترمینال‌ها و اتصالات داخلی اهمیت زیادی دارد.

۷. نقشه و مشخصات فنی دریافت کنید

برای تابلوهای سفارشی، بهتر است قبل از ساخت، نقشه و مشخصات فنی تابلو بررسی و تأیید شود.

تابلو برق موقت کارگاهی چه تفاوتی با تابلو برق دائم دارد؟

تابلو موقت برای تأمین برق در مدت اجرای پروژه یا یک دوره مشخص طراحی می‌شود، در حالی که تابلو دائم برای استفاده طولانی‌مدت در یک تأسیسات مشخص در نظر گرفته می‌شود.

تابلو موقت معمولاً:

• قابلیت جابه‌جایی بیشتری دارد.
• خروجی‌های پریزی بیشتری دارد.
• برای ابزارها و تجهیزات قابل حمل طراحی می‌شود.
• باید برای شرایط متغیر کارگاه مناسب باشد.
• ممکن است در طول پروژه چند بار جابه‌جا شود.

در مقابل، تابلو دائم معمولاً بخشی از تأسیسات نهایی ساختمان یا مجموعه محسوب می‌شود.

نکات ایمنی نصب تابلو برق کارگاهی موقت

ایمنی در تابلوهای موقت اهمیت بسیار زیادی دارد؛ زیرا این تابلوها در محیط‌هایی استفاده می‌شوند که معمولاً ابزارهای برقی، کابل‌های متحرک، افراد مختلف و شرایط محیطی نامناسب وجود دارد.

چند نکته مهم عبارت‌اند از:

• تابلو در محل مناسب و دور از آسیب مکانیکی نصب شود.
• بدنه فلزی تابلو به سیستم ارت متصل باشد.
• پریزها از نوع مناسب و ارت‌دار باشند.
• کابل‌ها در معرض له‌شدگی و آسیب مکانیکی قرار نگیرند.
• کابل‌های موقت به شکل نامنظم روی مسیر عبور افراد رها نشوند.
• درب تابلو قابلیت بسته و قفل شدن داشته باشد.
• ظرفیت کلیدها با کابل و بار مدار هماهنگ باشد.
• مدارها به‌صورت واضح برچسب‌گذاری شوند.
• تابلو در معرض مستقیم آب بدون حفاظت مناسب قرار نگیرد.
• بازدید و تست دوره‌ای تجهیزات انجام شو

استاندارد تابلو برق کارگاهی موقت

یکی از استانداردهای مهم برای تابلوهای مخصوص سایت‌های ساخت‌وساز،  IEC 61439-4 است که الزامات ویژه مجموعه‌های تابلو برق مورد استفاده در سایت‌های ساختمانی و مشابه را مشخص می‌کند.

البته انتخاب و اجرای تابلو در ایران باید علاوه بر استانداردهای مربوطه، با الزامات مقررات ملی ساختمان، مقررات ایمنی کارگاه و مشخصات پروژه نیز هماهنگ باشد.

نکته مهم این است که عبارت «استاندارد» نباید صرفاً یک عنوان تبلیغاتی باشد؛ بلکه طراحی، انتخاب تجهیزات، سیم‌کشی، حفاظت، بدنه و آزمون‌های مربوطه باید متناسب با الزامات فنی انجام شوند.

جمع‌بندی

بهترین تابلو برق کارگاهی موقت لزوماً بزرگ‌ترین یا ارزان‌ترین تابلو موجود در بازار نیست؛ بلکه تابلویی است که دقیقاً متناسب با نیاز پروژه طراحی شده باشد.

برای انتخاب صحیح باید مواردی مانند نوع برق ورودی، ظرفیت جریان، تعداد و نوع مصرف‌کننده‌ها، تعداد پریزهای تک‌فاز و سه‌فاز، تجهیزات حفاظتی، درجه حفاظت IP، جنس بدنه و محل نصب در نظر گرفته شود.

اگر تابلو قرار است در پروژه ساختمانی استفاده شود، می‌توان بر اساس تعداد طبقات، تعداد دستگاه‌ها و محل‌های مصرف، سیستم توزیع برق موقت را طراحی کرد و در صورت نیاز از سوکت باکس یا تابلوهای فرعی در نقاط مختلف استفاده کرد.

در نهایت، برای دریافت مشاوره، استعلام قیمت و سفارش تابلو برق کارگاهی موقت، مشخصات پروژه خود را برای کارشناسان پرشیا تابلو ارسال کنید.

سوالات متداول درباره تابلو برق کارگاهی موقت

1.تابلو برق کارگاهی موقت چیست؟

تابلو برق کارگاهی موقت یک تابلو توزیع برق برای تأمین و توزیع ایمن برق ابزارها و تجهیزات مورد استفاده در پروژه‌های ساختمانی، عمرانی و کارگاهی است.

2.تابلو برق کارگاهی چند پریز دارد؟

تعداد پریز ثابت نیست و بر اساس ظرفیت تابلو، تعداد مصرف‌کننده‌ها، توان دستگاه‌ها و نوع برق مورد نیاز تعیین می‌شود.

3.آیا تابلو برق کارگاهی در فضای باز نصب می‌شود؟

بله، به شرط اینکه تابلو، بدنه، تجهیزات و درجه حفاظت آن متناسب با شرایط محیط بیرونی انتخاب شده باشند.

4.قیمت تابلو برق کارگاهی موقت چقدر است؟

قیمت به ظرفیت، جنس بدنه، تعداد خروجی‌ها، نوع پریزها، تجهیزات حفاظتی، درجه حفاظت و سفارشی‌سازی تابلو بستگی دارد و برای قیمت دقیق باید مشخصات فنی پروژه بررسی شود.

5.نقشه تابلو برق موقت کارگاهی چرا اهمیت دارد؟

نقشه، نحوه ورود برق، مدارهای خروجی، تجهیزات حفاظتی، سیم‌کشی، شینه‌بندی و نحوه توزیع بار را مشخص می‌کند و یکی از بخش‌های مهم طراحی تابلو است.